De 10 meest gestelde vragen over chiropraxie bij paarden? Chiropractor Ilse Vangeel geeft antwoord!

Door Ilse Vangeel op 26 juin, 2015 - 4:14

Chiropraxie voor paarden is een jonge discipline die zich vooral de laatste vijftien jaren heeft ontwikkeld maar die in België tot nog toe relatief onbekend is. Wat is chiropraxie?, Wat doet een “kraker”?, en voor welke problemen kan ik beroep doen op een chiropractor? Ilse Vangeel, chiropractor voor paarden, geeft antwoord op de 10 meest gestelde vragen over chiropraxie.

Foto1 (1)
1. Wat is chiropraxie en wat doet een chiropractor of “kraker”?

Chiropraxie is een vorm van manuele therapie met als doel het lichaam, en in het bijzonder de wervelkolom, zo optimaal mogelijk te doen bewegen. De chiropractor onderzoekt systematisch de volledige wervelkolom om segmenten met verminderde beweeglijkheid, de in de volksmond genoemde “blokkades”, op te sporen. Een blokkade is eigenlijk gewoon een combinatie van symptomen namelijk een verminderde beweeglijkheid, verhoogde spierspanning en pijn.

De blokkades worden vervolgens behandeld met een “adjustment”, het zogenaamde “kraken”. Dit is een vorm van manipulatie waarbij het gewricht met een korte, snelle en gecontroleerde kracht wordt bewogen in de richting van de verminderde beweeglijkheid. De bedoeling is om normale beweging te simuleren waardoor de spierspanning verdwijnt en het paard de kans zal krijgen om het gewricht opnieuw zelf te gebruiken. De werking verloopt dus eigenlijk via het zenuwstelsel.

2. Hoe komt het dat mijn paard “blokkades” krijgt?

In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is een acuut trauma zoals een val, zich vast rollen of plots erg schrikken meestal niet de oorzaak. Problemen bouwen zich op over lange termijn door herhaaldelijke lichte beschadiging van weefselstructuren tijdens de normale dagdagelijkse activiteiten en werk van het paard. In geval van rugproblemen is er wel vaak een verband met kreupelheid in de ledematen, een slechtpassend zadel of een inadequate manier van rijden of trainen. Een gebrek aan regelmatige beweging kan net zoals bepaalde sportspecifieke zware belastingen ook een beïnvloedende factor zijn.

3. Is er veel kracht nodig om een paard te manipuleren?

Nee, dit valt best goed mee. Snelheid is meer van belang dan louter fysieke kracht. Om te kunnen werken onder de juiste hoek gebeurt een groot deel van het werk aan de rug en achterhand van het paard vanop een blok staand naast het paard. Dit laat je toe om je eigen gewicht ook wat te gebruiken en kortstondig te leunen op het paard tijdens het adjustment. Het werk aan de benen van het paard is fysiek wel redelijk zwaar omdat je het been uit steun moet nemen en tegelijkertijd één of beide handen vrij moet houden om te kunnen werken.

Snelheid is meer van belang dan louter fysieke kracht

4. Laten de meeste paarden dit gemakkelijk toe?

Ja, meestal wel. Uiteraard heb ik als chiropractor het voordeel om geen injecties te hoeven geven en niet te ruiken naar ontsmettingsalcohol of medicatie zoals de dierenarts. Zodra het paard voelt dat er gewoon iemand aan zijn lichaam komt werken, is het meestal snel overtuigd om mee te werken. Uiteraard is er een grote individuele variatie in de hoeveelheid druk of pijn die paarden kunnen tolereren. Als chiropractor moet je dit onmiddellijk aanvoelen en je hier ook meteen aan aanpassen, anders kan je wel in de problemen komen.

5. Wat is het verschil met osteopathie en fysiotherapie?

In chiropraxie is het adjustment over het algemeen de techniek van voorkeur. Enkel het abnormale gewricht wordt gecorrigeerd en dit over een zo kort mogelijke afstand tot het gewricht. In osteopathie gebruikt men deze techniek ook maar worden er daarnaast ook enkele hefboomtechnieken gebruikt over een langere afstand en bestaan er een aantal specifieke technieken voor de ingewanden. In fysiotherapie worden doorgaans geen manipulaties gebruikt maar eerder langzamere mobilisatie- en massagetechnieken. Daarnaast worden in fysiotherapie nog een aantal andere fysische processen aangewend zoals lasertherapie, hydrotherapie, electrostimulatie etc. Uiteindelijk is het doel van alle manuele therapieën hetzelfde namelijk het lichaam beter doen functioneren met verhoogd comfort van de patiënt tot gevolg. Ikzelf gebruik een combinatie van verschillende manuele technieken al naargelang het paard.
Foto4
6. Hoe komt het dat het woord “kraken” soms nog altijd een negatieve bijklank heeft?

In de volksmond wordt gesproken van “kraken” omdat het adjustment soms gepaard gaat met een duidelijk hoorbaar geluid. Bij paarden is dit trouwens veel minder vaak het geval dan bij de mens. Dit geluid is het gevolg van het, door de snelle beweging, creëren van een plotse onderdruk in de gewrichtsvloeistof waardoor een soort implosie ontstaat. Het beeld dat sommige mensen nog hebben van een “kraker” is iemand die op een brutale manier trekt en duwt aan hun paard met het risico tot permanente beschadigingen tot gevolg. Vermoedelijk is dit beeld het gevolg van enkele individuen die in het verleden inderdaad op deze manier te werk gingen. Wanneer chiropraxie goed wordt uitgevoerd ziet het er in ieder geval een pak minder spectaculair en invasief uit. De kracht is weliswaar diepgaand maar is specifiek gericht en gecontroleerd waardoor het een veilige methode is.

Een nog veel voorkomende misvatting is dat de chiropractor een wervel of bekken “terug op zijn plaats” zou zetten. Uiteraard is dit bij het paard fysisch onmogelijk en gaat het eerder over het normaliseren van de beweging van deze structuren dan over het corrigeren van hun anatomische positie.

Chiropraxie tracht de normale beweeglijkheid van een gewricht te herstellen

7. Voor welke problemen is het zinvol om beroep te doen op een chiropractor?

Naar mijn ervaring reageren klachten van de wervelkolom vaak heel goed op chiropraxie. Pijn en stijfheid in de hals, rug, lenden of bekkengordel komen meestal tot uiting in allerhande rijtechnische problemen of verzet. Moeite met galopperen op één kant, bokken, steigeren, weinig nageeflijk zijn, moelijk verzamelen, de rug wegtrekken onder het zadel, en zo vele meer, zijn dagelijkse klachten. Vele van deze paarden zijn eenvoudig opnieuw op weg te helpen met één of twee sessies manuele therapie. Het spreekt voor zich dat indien rugpijn veroorzaakt wordt door een slechtpassend zadel, dit ook dient aangepast te worden. In het specifieke geval van verzet kan het chiropractisch onderzoek ook helpen om een onderscheid te kunnen maken tussen verzet omwille van ongemak of puur gedragsgerelateerd verzet.

Chiropractische behandeling voor mankheid in de ledematen geeft minder goede resultaten omdat er vaak al structurele veranderingen zijn. Voor deze paarden vind ik het beter om eerst een mankheidsonderzoek te laten uitvoeren door de vaste dierenarts of kliniek, en vervolgens de door het manken ontstane overcompensaties ter hoogte van de wervelkolom chiropractisch te behandelen.

8. Is chiropraxie een alternatieve geneeswijze en wat is het verschil met de traditionele diergeneeskunde?

Beiden zijn verschillende benaderingswijzen en het is niet de bedoeling dat chiropraxie de traditionele diergeneeskunde gaat vervangen. Het grootste verschil is dat de traditionele geneeskunde meer gericht is op het opsporen van visuele afwijkingen, voornamelijk met behulp van radiografie en echografie, terwijl de chiropractor de functionaliteit van de structuren beoordeelt.

Het in beeld brengen van de wervelkolom van het paard vereist krachtige apparatuur en veel ervaring voor de interpretatie van de beelden. Momenteel is dit enkel voorbehouden aan enkele gespecialiseerde klinieken in België. Voor de meeste paarden start ik met manuele therapie en indien er geen verbetering volgt, verwijs ik door voor verdere diagnostiek om te achterhalen wat hier aan de basis ligt. Ik ben ervan overtuigd dat een gecombineerde aanpak leidt tot betere resultaten.

Foto2

9. Is het zinvol om chiropraxie ook preventief toe te passen?

Jazeker. Het paard is een expert in het compenseren van problemen en bij sommige paarden moet het probleem al heel erg gevorderd zijn vooraleer ze verzet tonen. Problemen die al chronisch aanwezig zijn, zijn uiteraard moeilijker te behandelen dan recente. Ook heeft een regelmatig chiropractisch onderzoek, één tot twee keer per jaar, het voordeel dat nieuwe klachten gemakkelijker gerelateerd kunnen worden aan de bevindingen van het chiropractisch onderzoek omdat de chiropractor het lichaam van het paard kent.

Foto310. Hoe weet ik of iemand die diensten aanbiedt als chiropractor hiervoor wel bekwaam is?

De beroepen chiropractor, osteopaat of fysiotherapeut voor dieren zijn geen van allen erkende beroepen in België. Dit betekent dat om het even wie ze kan uitoefenen, ook zonder enige vooropleiding. Zolang er geen wettelijk kader is, is het belangrijk dat de toelatingsvoorwaarden en inhoud van de opleidingen internationaal zo veel mogelijk gestandaardiseerd worden. De beroepsorganisatie voor chiropractors voor dieren, de “International Veterinary Chiropractic Association (IVCA)”, levert hierin goed werk door opleidingsverstrekkers te erkennen en chiropractors te onderwerpen aan een onafhankelijk examen. Continue bijscholing is ook een vereiste om actief lid te kunnen blijven. Wil je er zeker van zijn een bekwaam iemand in huis te halen, contacteer dan best iemand die lid is van de IVCA.

Voor meer informatie: www.chiropraxievoorpaarden.be

Ilse Vangeel

Ilse Vangeel is dierenarts en specialiseerde zich verder in Duitsland tot chiropractor voor paarden. Ze behandelt hoofdzakelijk paarden met bewegingsproblemen van de hals, rug, lenden of bekken-kruis.…

Lees meer artikels door deze auteur >>

Lees meer: